WEBVTT 00:04.000 --> 00:05.665 Neden Laboratuvarına hoş geldiniz! 00:05.680 --> 00:10.365 Bugün garip bir tıkırtı duyuluyor. 00:10.380 --> 00:12.145 Piko, masamıza yine ne getirdin? 00:13.020 --> 00:16.995 Bir tencere! Vücudumuzun demire ihtiyacı olduğunu duydum. 00:17.010 --> 00:20.705 Metal bir şey buldum ve gizemi çözdüğümü düşündüm. 00:21.000 --> 00:22.585 Ama tencere yemek pişirmek içindir! 00:22.600 --> 00:29.625 Yiyecek değildir. Acaba aynı sözcük iki farklı şeyi karıştırmamıza mı neden oldu? 00:30.040 --> 00:34.965 Güzel soru! Vücudumuz demiri besinlerden alır. 00:34.980 --> 00:38.945 Metal eşyaları yemeyiz. Tencereyi kenara koyalım. 00:40.080 --> 00:42.925 Tamam, tencere. Sen mutfakta bekle! 00:42.940 --> 00:48.705 Ben metal hiçbir şeyin tadına bakmadan daha iyi bir yanıt arayacağım. 00:50.000 --> 00:56.465 İki kartım var: birinde mercimek, diğerinde tencere var. 00:56.480 --> 00:59.345 Hangisi bize demir sağlayabilen bir besini gösteriyor? 01:05.080 --> 01:06.725 Mercimek! Demir içerir. 01:06.740 --> 01:13.385 Bu sözcük bize soru sorma fikri verdi ama yanıt için kanıtlara ihtiyacımız var. 01:14.080 --> 01:17.865 Defterime ilk not: kap başka, yemek başka! 01:17.880 --> 01:21.665 Mercimekler de minicik tencereler değil. 01:22.100 --> 01:29.135 Bak, Piko! Burada mercimek, fasulye, balık ve et resimleri var. 01:29.150 --> 01:32.465 Demir farklı besinlerde bulunabilir mi? 01:33.000 --> 01:35.765 Evet. Bu besinler farklı miktarlarda demir içerir. 01:35.780 --> 01:39.225 Her besinin kendine özgü bir bileşimi vardır, 01:39.240 --> 01:41.945 bu yüzden keşfedecek daha çok şey var. 01:43.080 --> 01:45.929 Büyütecimle bir mercimeğe bakıyorum. 01:45.944 --> 01:50.305 Ne vida var ne de tel! Peki bu demir nerede saklanıyor? 01:51.020 --> 01:53.645 Besinlerdeki demiri bu büyüteçle göremeyiz. 01:53.660 --> 01:59.465 Bilim insanları, içlerinde neler olduğunu uygun ölçümlerle araştırır. 02:00.000 --> 02:03.445 Demek renk ve şekil bize her şeyi anlatmıyor. 02:03.460 --> 02:08.385 Güvenilir kaynaklardan gelen bilgilere de ihtiyacımız var. 02:09.060 --> 02:12.125 O zaman büyütecim biraz dinlensin. 02:12.140 --> 02:14.345 Besin rehberimizi açacağım! 02:14.360 --> 02:16.425 Bir şeyi bilmediğimde araştırabilirim. 02:17.000 --> 02:19.185 Demir içeren besinler bulduk. 02:19.200 --> 02:23.425 Şimdi başka bir sorum var: Demir vücudumuzda ne yapar? 02:23.440 --> 02:26.105 Özel bir görevi var mı? 02:27.040 --> 02:31.825 Birçok görevi vardır. Bunlardan biri, vücudumuzun çalışmak için ihtiyaç 02:31.840 --> 02:34.185 duyduğu havanın bir parçası olan oksijenle ilgilidir. 02:35.020 --> 02:37.145 Oksijen nefes aldığımızda içeri mi giriyor? 02:37.160 --> 02:40.045 Peki sonra her yere nasıl ulaşıyor? 02:40.060 --> 02:43.485 Çok yollu minicik bir haritaya mı ihtiyacı var? 02:44.080 --> 02:47.005 Kanımız onun taşınmasına yardımcı olur. 02:47.020 --> 02:52.385 Alyuvarların içinde, oksijen taşıyan hemoglobin adlı bir protein bulunur. 02:53.020 --> 02:58.485 Hemoglobin! Çok yararlı bir iş için kocaman bir sözcük. 02:58.500 --> 03:02.025 Peki demir bu küçük taşıma ekibine nasıl yardım eder? 03:03.060 --> 03:08.065 Vücudumuz hemoglobin yapmak için demire ihtiyaç duyar. 03:08.080 --> 03:11.785 Hemoglobin oksijeni akciğerlerden vücudun farklı bölümlerine taşır. 03:12.060 --> 03:16.945 Mavi paketler taşıyan küçük kırmızı tekneler çizeceğim! 03:16.960 --> 03:20.025 Böylece yaptıkları işi daha kolay hatırlayabilirim. 03:21.060 --> 03:25.325 Yararlı bir benzetme! Bu yalnızca bir resim. 03:25.340 --> 03:29.545 Kanımızda tekneler yoktur ve oksijen mavi bir paket değildir. 03:30.060 --> 03:32.105 Rengârenk yiyecek arkadaşlarımızı hatırlıyorum. 03:32.120 --> 03:35.785 Biberde C vitamini vardı! 03:35.800 --> 03:39.345 Bu öyküde de yardımcı olabilir mi? 03:40.000 --> 03:43.325 Evet! C vitamini, vücudun mercimek gibi bitkisel 03:43.340 --> 03:46.945 besinlerdeki demiri daha iyi emmesine yardımcı olur. 03:48.020 --> 03:51.345 Öyleyse resmime mercimekle biberi birlikte koyabilirim. 03:51.360 --> 03:56.945 Birbirlerine benzedikleri için değil, birlikte çalışabildikleri için! 03:58.060 --> 04:02.865 Yemeklerde bir büyüğümüz bize uygun, çeşitli besinler seçmemize yardım eder. 04:02.880 --> 04:07.185 Hiçbir besin bütün işleri tek başına yapmaz. 04:08.040 --> 04:11.545 Çok ama çok demir yersem süper robot olur muyum? 04:11.560 --> 04:14.805 Bütün laboratuvarı tek parmağımla kaldırabilir miyim? 04:16.080 --> 04:18.485 Hayır, Piko! İnsanlar metale dönüşmez. 04:18.500 --> 04:22.745 Daha fazlası her zaman daha iyi değildir. 04:22.760 --> 04:25.745 Vücudumuzun doğru miktarlara ihtiyacı vardır. 04:26.020 --> 04:28.705 Besinleri tanır ve sorular sorarız. 04:28.720 --> 04:35.305 Asla kendi başımıza hap ya da takviye almayız. 04:35.320 --> 04:37.185 Bunlar büyüklerin sorumluluğundadır. 04:38.000 --> 04:42.735 Anladım! Görevim hap saymak değil, öğrenmek. 04:42.750 --> 04:46.625 Defterim şimdiden ilginç sorularla doluyor. 04:47.000 --> 04:48.580 Öğrendiklerimizle oynayalım. 04:48.595 --> 04:51.486 Besinlerdeki demir bizi robota mı dönüştürür, yoksa 04:51.501 --> 04:54.505 vücudumuzun yararlı işler yapmasına mı yardımcı olur? 05:00.000 --> 05:01.906 Vücudumuza yardımcı olur! 05:01.921 --> 05:04.748 Hemoglobini ve oksijeni hatırlıyorum. 05:04.763 --> 05:09.665 Küçük teknelerin yalnızca bir benzetme olduğunu da hatırlıyorum. 05:10.000 --> 05:16.705 İkinci soru! Bir besin metal gibi parlamıyorsa yine de demir içerebilir mi? 05:16.720 --> 05:18.025 Gördüğümüz mercimekleri düşün. 05:24.000 --> 05:28.805 Elbette! Parlaklığa ya da renge bakarak karar vermeyiz. 05:28.820 --> 05:32.225 Bir besinin içeriğini güvenilir bilgilerden öğreniriz. 05:33.040 --> 05:34.435 Başta bir tencere getirmiştim. 05:34.450 --> 05:37.305 Şimdi daha iyi bir açıklamam var! 05:37.320 --> 05:40.485 Yanılıp soru sormak ve fikrimi değiştirmek sorun değil. 05:41.000 --> 05:45.165 Üstelik hepimizin birlikte bir şey keşfetmesine yardım ettin. 05:45.180 --> 05:49.465 Araştırmayı bu yüzden seviyorum: Bir soru yeni bir yol açabilir. 05:50.020 --> 05:50.825 Şimdi sıra sende! 05:50.840 --> 05:57.985 Bir büyüğünle bugün tanıştığımız iki besini çiz ve seni neyin şaşırttığını anlat. 05:59.040 --> 06:03.215 Sonraki laboratuvar ziyaretimiz için bir soru da çizebilirsin. 06:03.230 --> 06:08.585 Etkinliğe katılmak için hiçbir besinin tadına bakman gerekmiyor. 06:09.000 --> 06:12.325 Mercimek ve bir biber çizdim. 06:12.340 --> 06:15.785 Tencereyi de ayrı, mutfakta çizdim! 06:15.800 --> 06:19.385 Her şey kendi yerinde, her soru defterimde. 06:20.000 --> 06:22.045 Harika iş çıkardınız, ekip! 06:22.060 --> 06:24.085 Ekranı kapatıp birlikte keşfetmeye devam edelim. 06:24.100 --> 06:27.515 Gözlemlerim, sorarım, keşfederim! 06:27.530 --> 06:30.945 Bir sonraki nedende görüşürüz!