WEBVTT 00:06.050 --> 00:09.689 Mirë se erdhët në Laboratorin e Pse-së! Sot Piko 00:09.689 --> 00:13.100 po ndërton diçka dhe i duhet një ekip i mirë. 00:13.387 --> 00:21.237 Një kullë! Zgjodha vetëm kubat më të fortë. Me ta, kulla do të arrijë deri në qiell! 00:21.533 --> 00:25.045 Por kulla jote është pak e anuar. Ndoshta duhet 00:25.045 --> 00:28.183 të mendojmë edhe si vendosen kubat bashkë? 00:30.650 --> 00:35.860 Prit! Mos u rrëzo! Mendova se një material i mirë mjaftonte për gjithçka. 00:36.173 --> 00:42.329 Kubat na japin një ide për bashkëpunimin. Por trupi ynë është shumë më i ndërlikuar 00:42.329 --> 00:43.293 se një kullë. 00:43.807 --> 00:51.267 Pra, edhe brenda trupit ka gjëra që punojnë së bashku? Cilin mik do të njohim sot? 00:51.430 --> 00:58.464 Kalciumin! Është një mineral që i duhet trupit tonë. Le të zbulojmë me kë 00:58.464 --> 00:59.620 bashkëpunon. 00:59.763 --> 01:05.533 Kalcium, mirë se erdhe në ekip! Në fletoren time do të lë vend edhe për miqtë e tu. 01:08.537 --> 01:15.727 Në vizatim shoh kocka dhe dhëmbë. A ka lidhje kalciumi me to? 01:15.833 --> 01:21.627 Po. Kalciumi ndihmon në ndërtimin dhe ruajtjen e kockave dhe dhëmbëve të fortë. 01:21.627 --> 01:23.093 Por nuk punon vetëm. 01:23.220 --> 01:28.380 Pra, kockat janë kuba të vegjël brenda nesh? T’u vendos edhe një çati të kuqe? 01:28.600 --> 01:32.334 Kockat janë pjesë të gjalla të trupit. Ato rriten 01:32.334 --> 01:35.840 dhe ndryshojnë. Kubat janë vetëm një krahasim. 01:36.133 --> 01:44.204 Më pëlqen kjo fjalë, krahasim. Na ndihmon të përfytyrojmë diçka, por nuk është e 01:44.204 --> 01:45.313 njëjta gjë. 01:45.433 --> 01:50.863 Saktë. Kalciumi ka edhe detyra të tjera. Për shembull, na duhet që muskujt tanë të 01:50.863 --> 01:51.723 funksionojnë. 01:51.833 --> 01:55.863 Unë kam ingranazhe roboti! Prandaj më mirë mos 01:55.863 --> 01:59.543 më përdorni si model të trupit të njeriut. 01:59.873 --> 02:08.853 Kam një pyetje tjetër. Nga e merr trupi kalciumin që i duhet çdo ditë? 02:11.417 --> 02:14.745 Nga ushqimi. Le t’i shohim këto karta. Ato 02:14.745 --> 02:18.707 tregojnë ushqime të ndryshme që përmbajnë kalcium. 02:18.833 --> 02:24.883 Gjeta qumësht, kos dhe djathë! A është i gjithë ekipi këtu apo ka edhe miq të tjerë? 02:25.100 --> 02:28.177 Ka edhe burime të tjera, si disa perime të 02:28.177 --> 02:31.400 gjelbra dhe ushqime ku është shtuar kalcium. 02:31.550 --> 02:39.640 Kjo pije duket si qumësht. A mund ta dimë sa kalcium përmban vetëm nga ngjyra? 02:39.787 --> 02:45.452 Ngjyra nuk na e tregon. Një i rritur mund të lexojë etiketën dhe të na ndihmojë të 02:45.452 --> 02:46.627 mësojmë më shumë. 02:46.773 --> 02:52.390 I mbaj mend miqtë tanë shumëngjyrësh! Sytë vëzhgojnë, por për përbërjen na duhen edhe 02:52.390 --> 02:53.843 informacione të tjera. 02:54.250 --> 02:59.427 Po nëse dikush nuk mund të hajë një ushqim të caktuar? Miqtë tanë nuk kanë të gjithë 02:59.427 --> 03:00.660 të njëjtat zgjedhje. 03:00.777 --> 03:07.699 Të rriturit gjejnë zgjedhje të përshtatshme për çdo fëmijë. Këtu shqyrtojmë kartat, pa 03:07.699 --> 03:08.987 provuar ushqime. 03:11.500 --> 03:17.310 Pra, kalciumin e kemi! A mbaroi puna? Të gjithë të tjerët mund të pushojnë? 03:17.817 --> 03:24.285 Trupit i duhen shumë lëndë ushqyese. Një partner i kalciumit është vitamina D, që e 03:24.285 --> 03:26.467 ndihmon trupin ta përthithë. 03:26.587 --> 03:30.246 Përthithje do të thotë se kalciumi nga ushqimi 03:30.246 --> 03:33.587 mund të kalojë në trup, ku do të përdoret? 03:33.700 --> 03:36.514 Po, kjo është ideja kryesore. Vizatimi ynë i 03:36.514 --> 03:39.520 vogël e tregon thjesht, pa të gjitha hollësitë. 03:39.653 --> 03:44.915 Kalciumi dhe vitamina D bashkëpunojnë! Do t’i vizatoj pranë njëri-tjetrit dhe do të 03:44.915 --> 03:46.563 lë vend edhe për të tjerë. 03:47.160 --> 03:53.291 Edhe lëvizja është e rëndësishme për kockat. Ecja, loja dhe vrapimi na ndihmojnë 03:53.291 --> 03:54.440 ndërsa rritemi. 03:54.567 --> 04:00.932 Pra, trupit i duhen ushqime të larmishme dhe mundësi për të luajtur. Nuk ka një 04:00.932 --> 04:02.947 përbërës të vetëm magjik! 04:03.137 --> 04:09.582 Atëherë ekipi im u rrit! Do të shtoj një faqe, sepse gjithë këta partnerë duan vend 04:09.582 --> 04:10.437 në fletore. 04:13.110 --> 04:20.004 Koha për një mister të vogël. Kockave u duhet vetëm kalcium apo shumë partnerë? 04:20.004 --> 04:21.400 Çfarë mendon ti? 04:25.030 --> 04:29.165 Unë do të zgjidhja shumë partnerë. Mësuam se 04:29.165 --> 04:33.300 si ushqimi, ashtu edhe lëvizja kanë rëndësi. 04:33.480 --> 04:38.594 Pikërisht. Kalciumi është i rëndësishëm, por është vetëm një pjesë e kujdesit për 04:38.594 --> 04:40.740 trupin. Nuk i bën të gjitha vetëm. 04:40.917 --> 04:47.607 Edhe një pyetje! Nëse një pije është e bardhë, a do të thotë se e di çfarë përmban? 04:51.373 --> 04:58.673 Jo vetëm nga pamja. Mund t’i kërkoj një të rrituri ta lexojë etiketën bashkë me mua. 04:58.800 --> 05:01.916 E ndryshova idenë time të parë! Tani shoh të 05:01.916 --> 05:04.820 gjithë ekipin, jo vetëm një kub të fortë. 05:05.210 --> 05:10.603 Kështu bëjnë edhe studiuesit. Pyesin, vëzhgojnë dhe ndryshojnë një ide kur 05:10.603 --> 05:12.060 mësojnë diçka të re. 05:12.257 --> 05:15.482 Nuk ka problem nëse nuk i dimë të gjitha. Një 05:15.482 --> 05:18.707 pyetje e mirë mund të na çojë një hap më tej. 05:21.233 --> 05:27.941 Misioni juaj është një vizatim në ekip. Me një të rritur, vizatoni një ushqim dhe një 05:27.941 --> 05:29.993 lojë të dashur me lëvizje. 05:30.133 --> 05:34.424 Unë vizatoj kos dhe një shëtitje në park. 05:34.424 --> 05:39.553 Zgjedhjet tuaja mund të jenë ndryshe nga të miat. 05:39.727 --> 05:45.364 Unë vendos një pikëpyetje të madhe në mes. Ajo është për gjithçka që ende duam të 05:45.364 --> 05:46.687 zbulojmë së bashku! 05:46.850 --> 05:52.707 Flisni për atë që mësuat dhe çfarë ju bëri të ndryshoni mendim. Nuk duhet të provoni 05:52.707 --> 05:54.380 ushqime për të vizatuar. 05:54.530 --> 06:01.080 Sot njoha kalciumin dhe kuptova edhe diçka tjetër: brenda trupit, bashkëpunimi është 06:01.080 --> 06:02.640 shumë i rëndësishëm. 06:02.817 --> 06:09.733 Kulla ime nuk u bë rrokaqiell. Por na ndihmoi të bënim një zbulim dhe një pyetje 06:09.733 --> 06:11.117 edhe më të mirë! 06:11.637 --> 06:17.479 Herën tjetër do të njohim hekurin që nuk është tenxhere. Deri atëherë, mbajeni 06:17.479 --> 06:18.827 gjallë kureshtjen! 06:19.003 --> 06:22.655 Vëzhgoj, pyes, zbuloj! Tani mund ta fikni 06:22.655 --> 06:26.753 ekranin dhe të vazhdoni eksplorimin së bashku.