WEBVTT 00:00:06.000 --> 00:00:10.316 Mirë se vini në Laboratorin e Pse-së! Unë jam Eirini. 00:00:10.316 --> 00:00:15.120 Nefeli, Piko, ejani! Bashkë vëzhgojmë, pyesim dhe zbulojmë! 00:00:16.000 --> 00:00:20.590 Gati! Kam bërë koleksionin më portokalli në botë! 00:00:22.000 --> 00:00:27.390 Një portokall, një laps… dhe çorapja jote? Pse i vendose bashkë? 00:00:28.000 --> 00:00:31.509 Dëgjova se portokalli ka vitaminë C. 00:00:31.509 --> 00:00:35.310 Pra… gjithçka portokalli ka vitaminë C! 00:00:36.000 --> 00:00:37.950 Edhe çorapja? 00:00:40.000 --> 00:00:43.561 Kjo është një ide që mund ta kontrollojmë. 00:00:43.561 --> 00:00:47.630 Por le t'i mbajmë ushqimet veç sendeve të tjera. 00:00:55.000 --> 00:00:57.017 Le të nisim me një pyetje. 00:00:57.017 --> 00:01:02.369 A mund të ketë një ushqim vitaminë C, edhe nëse nuk është portokalli? 00:01:02.369 --> 00:01:06.790 Mendimi ynë i parë quhet hipotezë. Pastaj e kontrollojmë! 00:01:08.000 --> 00:01:14.030 Unë mendoj se po. Solla diçka të kuqe dhe diçka të gjelbër! 00:01:15.000 --> 00:01:20.390 Jam pothuajse i sigurt për ngjyrën portokalli. Por… do të dëgjoj! 00:01:21.000 --> 00:01:23.350 Po ti, çfarë mendon? 00:01:31.000 --> 00:01:35.190 Një spec! Luleshtrydhe! Dhe një kivi! 00:01:36.000 --> 00:01:43.070 Kivi nga jashtë është kaf. Por brenda është i gjelbër! Tani u ngatërrova. 00:01:44.000 --> 00:01:49.012 Të katër këto ushqime përmbajnë vitaminë C. 00:01:49.012 --> 00:01:53.790 Kanë ngjyra, forma dhe shije të ndryshme. 00:01:55.000 --> 00:01:58.710 Pra, vitamina C ka shumë miq! 00:02:00.000 --> 00:02:03.790 Një shoqëri plot ngjyra! Pa çorape. 00:02:11.000 --> 00:02:16.550 Pa ta shoh vitaminën! Mos fshihet pas kësaj gropëze të vogël? 00:02:17.000 --> 00:02:22.033 Nuk mund ta shohim kështu. Lupa na ndihmon të vëzhgojmë sipërfaqen. 00:02:22.033 --> 00:02:24.888 Për të ditur çfarë përmban një ushqim, 00:02:24.888 --> 00:02:28.870 na duhen të dhëna të tjera dhe matje të përshtatshme. 00:02:30.000 --> 00:02:33.870 Pra, ajo që shohim… nuk është e njëjta gjë me atë që ka brenda! 00:02:35.000 --> 00:02:39.270 Shënimi i parë: lupa ime nuk di gjithçka. 00:02:46.000 --> 00:02:50.695 Shkencëtarët studiojnë ushqimet dhe shënojnë matjet e tyre. 00:02:50.695 --> 00:02:55.310 Ne lexojmë burime të besueshme dhe kontrollojmë të dhënat. 00:02:56.000 --> 00:02:58.510 Nuk mjafton ta hamendësojmë nga ngjyra. 00:03:00.000 --> 00:03:03.390 Po nëse ideja jonë e parë është e gabuar? 00:03:04.000 --> 00:03:07.390 E korrigjojmë! Kështu mësojmë. 00:03:08.000 --> 00:03:10.590 Atëherë sapo mësova diçka të re! 00:03:12.000 --> 00:03:14.590 Po çfarë bën vitamina C në trupin tonë? 00:03:16.000 --> 00:03:21.309 Ka role të ndryshme. Për shembull, ndihmon trupin të prodhojë kolagjen. 00:03:21.309 --> 00:03:25.870 Ky është një material që mbështet pjesë të trupit, si lëkura. 00:03:27.000 --> 00:03:30.070 Si këto shirita që formojnë një rrjetë? 00:03:31.000 --> 00:03:35.001 Shiritat janë një shembull për ta përfytyruar. Trupi është shumë 00:03:35.001 --> 00:03:39.190 më i ndërlikuar dhe ka nevojë për shumë gjëra që punojnë së bashku. 00:03:40.000 --> 00:03:42.430 Si ne këtu në laborator! 00:03:50.000 --> 00:03:55.470 Pra, ta mbush gjithë fletoren me një portokall gjigant? 00:03:56.000 --> 00:03:59.310 Po ku do të futen miqtë tanë të tjerë? 00:04:00.000 --> 00:04:06.190 Çdo ushqim ka përbërjen e vet. Në ushqimin tonë na duhet larmi. 00:04:07.000 --> 00:04:12.390 Kam një ide më të mirë! Do të bëj shumë vizatime të vogla. 00:04:19.000 --> 00:04:24.310 Kam një pyetje! Cili nga këta të dy përmban vitaminë C? 00:04:24.310 --> 00:04:27.110 Portokalli, speci… apo të dy? 00:04:34.000 --> 00:04:35.790 Të dy! 00:04:38.000 --> 00:04:44.430 Saktë. Ngjyra e ndryshme nuk përjashton të njëjtën lëndë ushqyese. 00:04:45.000 --> 00:04:49.350 E shkrova në fletoren time! 00:04:50.000 --> 00:04:56.430 Në fillim mendoja ndryshe. Tani ndihem… pak më shumë studiues! 00:04:57.000 --> 00:04:59.190 Sepse gjete përgjigjen? 00:05:01.000 --> 00:05:06.070 Edhe sepse bëre pyetje, dëgjove provat dhe ndryshove mendim. 00:05:07.000 --> 00:05:09.510 Më pëlqen që mund të ndryshoj mendim! 00:05:11.000 --> 00:05:14.310 Nesër mund të bëjmë një pyetje të re. 00:05:15.000 --> 00:05:19.385 Tani kemi një mision për ty. Bashkë me një të rritur, 00:05:19.385 --> 00:05:23.190 kujtoni dy ushqime që pamë sot dhe vizatojini. 00:05:24.000 --> 00:05:27.230 Mund t'i vendosni në të njëjtën shportë prej letre! 00:05:28.000 --> 00:05:34.670 Kivi im ngjan pak me patate. Do t'i vizatoj një etiketë të vogël! 00:05:35.000 --> 00:05:38.176 Nëse do të njohësh një ushqim në kuzhinë, 00:05:38.176 --> 00:05:41.430 kërko fillimisht ndihmën e një të rrituri. 00:05:42.000 --> 00:05:45.630 Tregojini njëri-tjetrit: çfarë më habiti sot? 00:05:52.000 --> 00:05:55.870 Po e mbaj koleksionin tim… por i ndryshova emrin! 00:05:57.000 --> 00:05:58.550 Si e quajte? 00:06:01.000 --> 00:06:02.710 Shoqëria plot ngjyra! 00:06:05.000 --> 00:06:09.670 Është koha për zbulimin tënd. Shihemi te pse-ja tjetër! 00:06:10.000 --> 00:06:14.990 Vëzhgoj, pyes, zbuloj!