WEBVTT 00:06.000 --> 00:10.316 Mirë se vini në Laboratorin e Pse-së! Unë jam Eirini. 00:10.316 --> 00:15.120 Nefeli, Piko, ejani! Bashkë vëzhgojmë, pyesim dhe zbulojmë! 00:16.000 --> 00:20.590 Gati! Kam bërë koleksionin më portokalli në botë! 00:22.000 --> 00:27.390 Një portokall, një laps… dhe çorapja jote? Pse i vendose bashkë? 00:28.000 --> 00:31.509 Dëgjova se portokalli ka vitaminë C. 00:31.509 --> 00:35.310 Pra… gjithçka portokalli ka vitaminë C! 00:36.000 --> 00:37.950 Edhe çorapja? 00:40.000 --> 00:43.561 Kjo është një ide që mund ta kontrollojmë. 00:43.561 --> 00:47.630 Por le t'i mbajmë ushqimet veç sendeve të tjera. 00:55.000 --> 00:57.017 Le të nisim me një pyetje. 00:57.017 --> 01:02.369 A mund të ketë një ushqim vitaminë C, edhe nëse nuk është portokalli? 01:02.369 --> 01:06.790 Mendimi ynë i parë quhet hipotezë. Pastaj e kontrollojmë! 01:08.000 --> 01:14.030 Unë mendoj se po. Solla diçka të kuqe dhe diçka të gjelbër! 01:15.000 --> 01:20.390 Jam pothuajse i sigurt për ngjyrën portokalli. Por… do të dëgjoj! 01:21.000 --> 01:23.350 Po ti, çfarë mendon? 01:31.000 --> 01:35.190 Një spec! Luleshtrydhe! Dhe një kivi! 01:36.000 --> 01:43.070 Kivi nga jashtë është kaf. Por brenda është i gjelbër! Tani u ngatërrova. 01:44.000 --> 01:49.012 Të katër këto ushqime përmbajnë vitaminë C. 01:49.012 --> 01:53.790 Kanë ngjyra, forma dhe shije të ndryshme. 01:55.000 --> 01:58.710 Pra, vitamina C ka shumë miq! 02:00.000 --> 02:03.790 Një shoqëri plot ngjyra! Pa çorape. 02:11.000 --> 02:16.550 Pa ta shoh vitaminën! Mos fshihet pas kësaj gropëze të vogël? 02:17.000 --> 02:22.033 Nuk mund ta shohim kështu. Lupa na ndihmon të vëzhgojmë sipërfaqen. 02:22.033 --> 02:24.888 Për të ditur çfarë përmban një ushqim, 02:24.888 --> 02:28.870 na duhen të dhëna të tjera dhe matje të përshtatshme. 02:30.000 --> 02:33.870 Pra, ajo që shohim… nuk është e njëjta gjë me atë që ka brenda! 02:35.000 --> 02:39.270 Shënimi i parë: lupa ime nuk di gjithçka. 02:46.000 --> 02:50.695 Shkencëtarët studiojnë ushqimet dhe shënojnë matjet e tyre. 02:50.695 --> 02:55.310 Ne lexojmë burime të besueshme dhe kontrollojmë të dhënat. 02:56.000 --> 02:58.510 Nuk mjafton ta hamendësojmë nga ngjyra. 03:00.000 --> 03:03.390 Po nëse ideja jonë e parë është e gabuar? 03:04.000 --> 03:07.390 E korrigjojmë! Kështu mësojmë. 03:08.000 --> 03:10.590 Atëherë sapo mësova diçka të re! 03:12.000 --> 03:14.590 Po çfarë bën vitamina C në trupin tonë? 03:16.000 --> 03:21.309 Ka role të ndryshme. Për shembull, ndihmon trupin të prodhojë kolagjen. 03:21.309 --> 03:25.870 Ky është një material që mbështet pjesë të trupit, si lëkura. 03:27.000 --> 03:30.070 Si këto shirita që formojnë një rrjetë? 03:31.000 --> 03:35.001 Shiritat janë një shembull për ta përfytyruar. Trupi është shumë 03:35.001 --> 03:39.190 më i ndërlikuar dhe ka nevojë për shumë gjëra që punojnë së bashku. 03:40.000 --> 03:42.430 Si ne këtu në laborator! 03:50.000 --> 03:55.470 Pra, ta mbush gjithë fletoren me një portokall gjigant? 03:56.000 --> 03:59.310 Po ku do të futen miqtë tanë të tjerë? 04:00.000 --> 04:06.190 Çdo ushqim ka përbërjen e vet. Në ushqimin tonë na duhet larmi. 04:07.000 --> 04:12.390 Kam një ide më të mirë! Do të bëj shumë vizatime të vogla. 04:19.000 --> 04:24.310 Kam një pyetje! Cili nga këta të dy përmban vitaminë C? 04:24.310 --> 04:27.110 Portokalli, speci… apo të dy? 04:34.000 --> 04:35.790 Të dy! 04:38.000 --> 04:44.430 Saktë. Ngjyra e ndryshme nuk përjashton të njëjtën lëndë ushqyese. 04:45.000 --> 04:49.350 E shkrova në fletoren time! 04:50.000 --> 04:56.430 Në fillim mendoja ndryshe. Tani ndihem… pak më shumë studiues! 04:57.000 --> 04:59.190 Sepse gjete përgjigjen? 05:01.000 --> 05:06.070 Edhe sepse bëre pyetje, dëgjove provat dhe ndryshove mendim. 05:07.000 --> 05:09.510 Më pëlqen që mund të ndryshoj mendim! 05:11.000 --> 05:14.310 Nesër mund të bëjmë një pyetje të re. 05:15.000 --> 05:19.385 Tani kemi një mision për ty. Bashkë me një të rritur, 05:19.385 --> 05:23.190 kujtoni dy ushqime që pamë sot dhe vizatojini. 05:24.000 --> 05:27.230 Mund t'i vendosni në të njëjtën shportë prej letre! 05:28.000 --> 05:34.670 Kivi im ngjan pak me patate. Do t'i vizatoj një etiketë të vogël! 05:35.000 --> 05:38.176 Nëse do të njohësh një ushqim në kuzhinë, 05:38.176 --> 05:41.430 kërko fillimisht ndihmën e një të rrituri. 05:42.000 --> 05:45.630 Tregojini njëri-tjetrit: çfarë më habiti sot? 05:52.000 --> 05:55.870 Po e mbaj koleksionin tim… por i ndryshova emrin! 05:57.000 --> 05:58.550 Si e quajte? 06:01.000 --> 06:02.710 Shoqëria plot ngjyra! 06:05.000 --> 06:09.670 Është koha për zbulimin tënd. Shihemi te pse-ja tjetër! 06:10.000 --> 06:14.990 Vëzhgoj, pyes, zbuloj!